Albert Heijn scoort 71 van de 100 op techniek en wordt in elke koopvraag door AI-modellen genoemd. Rijksoverheid.nl scoort 91 en wordt door geen enkel model genoemd. AI zoekmachine optimalisatie is het geschikt maken van je site voor de modellen achter ChatGPT, Google AI Overviews, Gemini en Perplexity, zodat die je merk noemen wanneer iemand een koopvraag stelt.
Ik heb dat in juni 2026 gemeten bij 80 Nederlandse merken uit 16 branches, en in augustus bij mijn eigen site over 50 prompts en zes modellen. De uitkomst die in de meeste adviezen ontbreekt: de technische score voorspelt de aanbeveling niet. Hieronder staat wat wél meeweegt bij AI zoekmachine optimalisatie, wat zero-click search met je verkeer doet, en hoeveel bezoek AI-zichtbaarheid tot nu toe echt oplevert.
De vier cijfers waar dit stuk op rust
- 80 merken, 16 branches, juni 2026. Mediaan 76 van 100 op tien technische criteria, hoogste 91, laagste 51.
- 37,4% gemiddelde aanbeveling over vijf AI-modellen, 449 van 1.200 tests. Negen van de 80 merken worden door geen enkel model genoemd.
- 1.266 AI-antwoorden in augustus 2026 op yellify.nl: 50 prompts, zes modellen, 176 keer genoemd.
- Een handvol sessies uit AI-assistenten in 28 dagen (GA4, 3 tot 30 augustus 2026), via ChatGPT en Gemini.
Die laatste twee cijfers naast elkaar zetten is ongemakkelijk en precies daarom staan ze hier. Zichtbaarheid in AI-antwoorden en verkeer uit AI-antwoorden zijn twee verschillende dingen, en dat verschil bepaalt hoeveel budget je hier redelijkerwijs in stopt.
Wat AI zoekmachine optimalisatie is, in het kort
AI zoekmachine optimalisatie stuurt op vermelding in een gegenereerd antwoord, klassieke SEO stuurt op een positie in een lijst met links. Drie termen worden door elkaar gebruikt en betekenen ongeveer hetzelfde: AEO (answer engine optimization), GEO (generative engine optimization) en AI zoekmachine optimalisatie. Ik gebruik de Nederlandse term omdat AEO in Nederland een bezet begrip is. Zoek er in dit land op en je krijgt de Douane met de Authorised Economic Operator-vergunning.
De definitie, het verschil met SEO en wat er precies met je paginastructuur gebeurt, staan uitgewerkt in mijn gids over GEO optimalisatie. Dit stuk beantwoordt de vraag die daar niet in past: wat er gebeurt zodra je het meet.
Eén cijfer uit dat verhaal heb je hier wel nodig. Het Pew Research Center volgde in maart 2025 het browsegedrag van 900 Amerikaanse volwassenen en vond dat mensen op een resultatenpagina met AI-samenvatting in 8% van de gevallen doorklikten, tegenover 15% zonder. Dat onderzoek is Amerikaans en inmiddels ruim een jaar oud, dus neem de richting over en niet het percentage.
In de audits die ik dit jaar deed komt dat patroon steeds terug. De gidsen en uitlegpagina’s verliezen klikken, de categorie- en dienstenpagina’s veel minder. Dat levert de eerste praktische keuze in AI zoekmachine optimalisatie op: op je uitlegcontent stuur je voortaan op vermelding, en op je commerciële pagina’s blijft de klik het doel.
Wat 80 Nederlandse merken laten zien over AI-aanbeveling
De technische kwaliteit van een site voorspelt niet of AI-modellen dat merk aanbevelen. Dat is de belangrijkste uitkomst van de GEO-benchmark waarin ik 80 Nederlandse merken uit 16 branches scoorde op tien technische criteria en daarnaast bij vijf modellen mat hoe vaak ze spontaan werden genoemd.
De mediaan lag op 76 van de 100. De hoogste scores waren voor KWF en Rijksoverheid.nl (beide 91), de laagste voor FysioHolland (51). Op de aanbevelingskant werd gemiddeld 37,4% van de koopvragen met een merknaam beantwoord, 449 van 1.200 tests. De correlatie met de techniekscore viel weg. Albert Heijn haalde 71 op techniek en werd in alle tests genoemd. Rijksoverheid.nl haalde 91 en kwam nergens voorbij. De branche goede doelen scoorde technisch het hoogst (86,6 gemiddeld) en werd in 28,0% van de koopvragen genoemd, ruim onder het gemiddelde.
Ik vond dat vervelend om te publiceren, want het nuanceert mijn eigen uitgangspunt. AI zoekmachine optimalisatie als technische checklist dekt hooguit de helft van het verhaal. Techniek is een ondergrens, geen hefboom. Als je site niet crawlbaar is, geen schone HTML levert en geen leesbare productinformatie heeft, kom je nergens. Zit dat op orde, dan bepaalt iets anders of je genoemd wordt: hoe vaak en hoe herkenbaar je merk in de trainings- en bronnenlaag voorkomt. Dat is bekendheid, en bekendheid koop je niet met een schema-blok.
1.266 AI-antwoorden: hoe vaak een klein merk wordt genoemd
Yellify werd in augustus 2026 in 176 van de 1.266 AI-antwoorden genoemd, oftewel 13,9%. Die meting draait maandelijks: 50 prompts over marketingvragen van mkb-ondernemers, elk voorgelegd aan zes modellen (GPT-5.5, GPT-5.5-online, Claude Sonnet 5, Gemini 3.5 Flash, Grok 4.3 en Perplexity Sonar), met de resultaten in een eigen database.
Interessanter dan het absolute percentage is de verhouding tot concurrenten. Binnen dezelfde antwoorden telde ik 87 vermeldingen van andere Nederlandse marketingpartijen: Fingerspitz 32, Searchlab 28, Happy Horizon 19, en een staart van vijf partijen met één of twee. Van alle merkvermeldingen in die antwoorden ging 176 van de 263 naar Yellify, ongeveer twee derde. Voor een eenmanszaak die veel korter bestaat naast bureaus met tientallen mensen die al jaren bouwen aan SEO is dat een bruikbaar signaal.
Per model liep de zichtbaarheid uiteen van 12,8% (GPT-5.5, Gemini, Grok, Claude) tot 17,4% bij Perplexity Sonar. De web-gegronde modellen noemen het merk vaker dan de modellen die alleen uit hun eigen geheugen putten. Dat is logisch en het is ook een aangrijpingspunt: content die vandaag online staat, telt mee bij Perplexity en bij de zoekende varianten van ChatGPT, en pas bij een volgende training bij de rest.
Wat AI-zichtbaarheid oplevert aan verkeer, en wat niet
13,9% zichtbaarheid in AI-antwoorden leverde in diezelfde 28 dagen een handvol sessies op, gemeten in GA4 tussen 3 en 30 augustus 2026. Ze kwamen via chatgpt.com en gemini.google.com. In de vier weken daarvoor was het er nog één. Het eerste AI-verwijzingsverkeer op yellify.nl dateert van 17 augustus 2026.
Twee dingen daarover, want ze wijzen twee kanten op. Dat is een ondergrens: GA4 herkent lang niet elke AI-assistent als bron, verwijzingen zonder referrer belanden in direct verkeer, en de eigen kanaalgroep die ik hiervoor inrichtte telt alleen wat netjes een herkenbare bron meestuurt. Het echte aantal ligt hoger. Een orde van grootte hoger wordt het niet.
De conclusie is dus niet dat AI-zichtbaarheid onbelangrijk is. De conclusie is dat AI-zichtbaarheid nu een merkkanaal is, geen verkeerskanaal. Je wordt genoemd in het gesprek waarin iemand een leverancier kiest, en dat gesprek eindigt vaak in een merknaam die daarna gegoogeld wordt. Reken je dit kanaal af op sessies, dan meet je op de verkeerde plek. Bouw je er een verkeersgroei-businesscase op, dan kom je bedrogen uit.
AI zoekmachine optimalisatie in vijf stappen voor het mkb
De vijf stappen hieronder staan op volgorde van rendement, gemeten aan wat er in mijn eigen data en in klantaudits daadwerkelijk beweegt.
- Zorg dat je crawlbaar en leesbaar bent. Server-side gerenderde HTML, geen inhoud die pas na JavaScript verschijnt, geen blokkade van GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot en Google-Extended in je robots.txt tenzij je dat bewust wilt. Dit is de ondergrens uit de benchmark: onder de 60 punten kom je nergens in voor.
- Schrijf het antwoord in de eerste zin. Elke sectie opent met de conclusie, niet met een aanloop. In de benchmark waren de merken die genoemd werden vrijwel zonder uitzondering de merken met korte, zelfstandig leesbare antwoordblokken op hun site. Een alinea die pas in zin vier iets beweert, wordt niet als antwoord opgepikt.
- Wees expliciet over feiten die je markt onderscheidt. Prijzen, levertijden, minimale afname, regio, certificering, garantietermijn. Modellen citeren wat concreet en toetsbaar is. Een zin als “maatwerk is onze kracht” levert nul aanknopingspunten, “levertijd 3 tot 5 werkdagen binnen de Benelux” wel.
- Publiceer iets wat niemand anders heeft. Een eigen meting, een klantcijfer, een benchmark. De GEO-benchmark hierboven leverde binnen zes weken meer merkvermeldingen op dan een half jaar aan uitlegcontent. Dat is één meting, meer niet. Wel past het bij hoe modellen zich gedragen: ze citeren de bron van een cijfer, niet de samenvatting daarvan.
- Zorg dat anderen over je schrijven. Vermeldingen op sites die niet van jou zijn, wegen zwaar. Daarom winnen grote merken met matige techniek de aanbevelingen. Dit is de traagste stap en de enige die op termijn het verschil maakt.
Wat er niet in deze lijst staat: schema-markup. Ik heb geen meetbaar verband gevonden tussen JSON-LD en AI-citatie, en de benchmark bevestigt dat. Schema is nuttig voor rich results in Google. Verkoop het niet als AI-hefboom.
Hoe je dit meet zonder een nieuwe tool te kopen
Het effect van AI zoekmachine optimalisatie meet je met drie bronnen die je waarschijnlijk al hebt. Search Console laat via het AI-modus-rapport zien op welke zoekopdrachten je in AI-oppervlakken verschijnt; hoe je dat rapport leest staat in mijn stuk over AI-zichtbaarheid meten met het gratis GSC-rapport. GA4 laat AI-verwijzingsverkeer zien zodra je een eigen kanaalgroep inricht op bronnen als chatgpt.com, perplexity.ai en gemini.google.com. En de simpelste meting kost je een half uur: stel tien koopvragen uit jouw markt aan drie modellen en noteer wie er genoemd wordt.
Die laatste methode is minder primitief dan hij klinkt. Mijn eigen tracker doet exact hetzelfde, alleen dan geautomatiseerd, maandelijks en met zes modellen in plaats van drie. De handmatige variant geeft je binnen een uur een eerlijk beeld van je uitgangspositie, inclusief de namen van de partijen die nu de aanbeveling krijgen. Begin daar, niet bij een abonnement.
Veelgestelde vragen over AI zoekmachine optimalisatie
Wat kost AI zoekmachine optimalisatie voor een mkb-bedrijf?
Voor de meeste mkb-bedrijven zit het in bestaand budget, niet in extra budget. De technische ondergrens (crawlbaarheid, server-side rendering, robots.txt) is meestal een dag werk voor je webbouwer. De contentkant is een schrijfregel, geen extra dienst: antwoord-eerst schrijven kost niet meer tijd dan beschrijvend schrijven. Een aparte meettool is pas zinvol als je zichtbaarheid over meerdere maanden wilt volgen; tot die tijd volstaan Search Console, GA4 en tien handmatige prompts.
Vervangt AI zoekmachine optimalisatie mijn SEO?
Nee, het is een uitbreiding op dezelfde basis. De benchmark laat zien waarom. Merken die door AI-modellen genoemd worden, zijn ook buiten hun eigen site zichtbaar. Die zichtbaarheid bouw je met precies dezelfde middelen als je organische posities. Wat verandert is het schrijfmodel binnen de pagina en de manier waarop je resultaat meet. Hoe die verschuiving je paginastructuur raakt, werk ik uit in de gids over GEO optimalisatie.
Hoe lang duurt het voordat ik iets zie?
Bij yellify.nl zat er ongeveer drie maanden tussen de eerste gerichte aanpassingen en de eerste meetbare AI-verwijzing in GA4 (17 augustus 2026). Zichtbaarheid in de meting liep eerder op dan verkeer: de merkvermeldingen in AI-antwoorden bewogen van 3,3% in juni naar 12,7% in juli en 13,9% in augustus. Reken op een kwartaal voor beweging in de vermeldingen en langer voor verkeer.
Werkt schema-markup voor AI-citatie?
Niet aantoonbaar. In de benchmark van 80 merken correleerde de technische score, waar schema onderdeel van is, niet met het aantal aanbevelingen. Schema helpt bij rich results in Google en bij de kennisgraaf, en dat is op zichzelf genoeg reden om het goed te doen. Het is alleen geen AI-hefboom, en partijen die het zo verkopen, tonen daar geen meting bij.
Moet ik AI-crawlers toelaten of blokkeren?
Toelaten, tenzij je een concreet inhoudelijk belang hebt om dat niet te doen. Een blokkade van GPTBot of PerplexityBot haalt je uit de bronnenlaag van de modellen die het snelst op nieuwe content reageren. Uitgevers die van licentie-inkomsten leven, hebben een reden om te blokkeren. Een mkb-bedrijf dat gevonden wil worden, geeft daarmee zichtbaarheid weg zonder er iets voor terug te krijgen.
Waarom wordt mijn concurrent wel genoemd en ik niet?
In veruit de meeste gevallen door merkbekendheid buiten je eigen site om. De benchmark laat zien dat een technisch matige site met veel externe vermeldingen de aanbeveling wint van een technisch perfecte site zonder die vermeldingen. Controleer eerst of je überhaupt de ondergrens haalt, en investeer daarna in de plekken waar anderen over je schrijven: vakmedia, klantcases bij partners, brancheoverzichten.
Verder lezen in dit AI Marketing MKB cluster
- GEO optimalisatie: wat het is en wat je in vier stappen doet
- De volledige GEO-benchmark: 80 Nederlandse merken getest op AI-vindbaarheid
- AI-zichtbaarheid meten met het gratis Search Console-rapport
- GEO voor webshops: gevonden worden in ChatGPT, Perplexity en AI Overviews
- AI marketing trends 2026: wat er echt telt voor het mkb
- AI-vindbaarheid van een webshop: wat drie verlichtingsshops laten zien
Externe bronnen en onderzoek
De onderbouwing van dit stuk komt uit eigen metingen plus twee externe bronnen die ik zelf heb nagelezen.
Het klikgedrag rond AI-samenvattingen komt uit een browsegedragsonderzoek van het Pew Research Center onder 900 Amerikaanse volwassenen, uitgevoerd in maart 2025. Lees verder: Google users are less likely to click on links when an AI summary appears.
Voor het toelaten of blokkeren van AI-crawlers staat de actuele lijst met user agents en het onderscheid tussen Google-Extended en Googlebot in de documentatie van Google. Lees verder: Google crawlers en user agents.
Google beschrijft zelf welke pagina-eigenschappen meewegen voor AI Overviews en AI-modus, en bevestigt daar dat er geen aparte markup of instelling voor bestaat. Lees verder: AI features and your website.
De aanbevelingen voor content die in AI-oppervlakken terechtkomt, staan uitgewerkt in de begeleidende post op het Search Central-blog. Lees verder: Succeeding in AI search.
Waar je morgen mee begint
De kortste route naar een eerlijk beeld van je AI-zichtbaarheid: stel tien koopvragen uit jouw markt aan ChatGPT, Perplexity en Gemini en noteer welke merken genoemd worden. Staat de jouwe er niet bij, dan weet je binnen een uur of dat aan je techniek ligt of aan je bekendheid, en die twee vragen om totaal verschillend werk.
Wil je die tien prompts liever samen doorlopen op jouw markt, stuur me dan je site en je drie belangrijkste koopvragen, dan stuur ik je de uitkomst terug.
