GEO optimalisatie: 80 Nederlandse merken getest op AI-vindbaarheid

Laatst bijgewerkt: juli 2026

GEO optimalisatie bepaalt of ChatGPT, Gemini, Claude, Grok en Perplexity jouw merk noemen als iemand een koopvraag stelt. Ik scoorde 80 Nederlandse merken uit 16 branches op tien technische criteria en mat daarnaast bij vijf AI-modellen hoe vaak ze spontaan worden aanbevolen. De mediaan is 76 op 100, de hoogste score is 91, en de technische score voorspelt de aanbeveling niet. Albert Heijn scoort 71 op techniek en wordt in 100% van de tests genoemd. Rijksoverheid.nl scoort 91 en wordt nooit genoemd. Hieronder staan alle 80 scores, de methodiek en wat dit voor jouw site betekent.

Wat GEO optimalisatie is en hoe ik 80 merken heb gemeten

GEO optimalisatie, voluit generative engine optimization, is het geschikt maken van je site voor generatieve zoeksystemen zoals ChatGPT, Google AI Overviews, Google Gemini, Claude, Grok en Perplexity. Waar klassieke SEO stuurt op een positie in tien blauwe links, stuurt GEO op iets anders: word je opgehaald, begrepen en genoemd in een antwoord dat de gebruiker nooit doorklikt.

Ik heb twee dingen los van elkaar gemeten. De technische GEO-score meet of een AI je pagina überhaupt kan ophalen en verwerken: tien criteria, gewogen tot een score op 100. De aanbevelingslaag meet iets heel anders: of vijf modellen jouw merk spontaan noemen bij een koopvraag zonder merknaam. Het eerste is techniek, het tweede is uitkomst. Ze blijken elkaar nauwelijks te raken, en dat is de belangrijkste bevinding van dit onderzoek.

De ranglijst: alle 80 merken en hun GEO-score

De mediaan is 76 en het veld ligt dicht op elkaar. De top bestaat uit kennisorganisaties, waar publieke kennis letterlijk het materiaal is waar modellen op getraind zijn. De onderkant bestaat niet uit merken met slechte content, maar uit merken die AI-crawlers buitensluiten of hun kern achter JavaScript en een app zetten. Een lage score is bijna nooit onkunde. Het is meestal een keuze die ergens anders wel verdedigbaar is.

Lezen van de tabel. GEO-score is de gewogen technische score op 100. AI-aanbeveling is het percentage van 15 tests (3 koopvragen bij 5 modellen) waarin het merk spontaan genoemd werd. Een slotje betekent dat de score is afgetopt op 54: het merk blokkeert AI-crawlers in robots.txt, of zijn pagina komt zonder JavaScript leeg binnen. In beide gevallen is de crawl-route dicht, hoe goed de content erachter ook is.

Tien conclusies uit de data

Tien patronen komen terug over alle 80 audits. Ze staan op volgorde van hoe hard ze het verschil maken.

1. Toegang weegt zwaarder dan kwaliteit. NOS, NU.nl en RTL Nieuws hebben content-gereedheid 82, 79 en 78, en zakken alle drie naar 54 omdat ze AI-crawlers blokkeren. Die keuze is commercieel te verdedigen: het is onderhandelingsruimte in licentiegesprekken. Het effect blijft dat de crawl-route dicht is.
2. Boven een bepaalde marktpositie rendeert on-page GEO nauwelijks. Booking.com scoort 66 en wordt in 67% van de koopvragen genoemd: het regelt AI-toegang via een OpenAI-koppeling in plaats van paginatechniek. Onder die drempel, waar vrijwel elk MKB-bedrijf en elke scale-up zit, is on-page GEO wel beslissend.
3. Wie lang aan SEO werkte, heeft de GEO-basis al. Server-side rendering, crawl-toegang en koppenstructuur zijn SEO-hygiëne die gevestigde sites al hebben. Dat verklaart het cluster rond 75 tot 82. GEO vervangt SEO niet, het stelt drie extra eisen: antwoord vooraan, entiteit en expliciete AI-toegang.
4. Server-side rendering is het hardste breekpunt. De laagste niet-geblokkeerde scores komen door client-side rendering of bot-walls: de content bestaat, maar de crawler krijgt een lege pagina. Eén oorzaak met een viervoudig effect, want het drukt antwoord-vooraan, volledigheid, feitdichtheid en structuur tegelijk omlaag.
5. Externe entiteit is de moeilijkst te kopiëren factor. Entiteit-bevestiging scoort gemiddeld 9,4, maar dat gemiddelde misleidt: grote merken zitten op 10, challengers zonder Wikipedia zitten afgetopt op 7. Een Wikidata-item plus consistente externe vermeldingen is in weken te leggen, een Wikipedia-artikel niet.
6. Antwoord vooraan is de goedkoopste winst. Antwoord-vooraan scoort gemiddeld 6,7, het laagste inhoudelijke criterium. Zelfs koplopers openen commerciële pagina’s met merkproza. Eén declaratieve openingszin per kernpagina is bij vrijwel elke site de snelste puntenwinst, en die botst niet met conversie zolang je de feitenzin toevoegt in plaats van de merkclaim vervangt.
7. Schema wordt overal verwaarloosd, en dat is grotendeels terecht. Gestructureerde data scoort het laagst, gemiddeld 5,1. Schema is geen bewezen citatie-hefboom, dus dit is geen alarmsignaal. Zet het in voor rich results en knowledge graph. De uitzondering is e-commerce, waar een Product- en Offer-feed de shopping-route naar AI opent.
8. AI-toegang verschuift van crawl naar koppeling. Naast open crawlers ontstaat een tweede kanaal: Booking.com via MCP en OpenAI, bunq via llms.txt en een publieke API. Nog zeldzaam, maar het is de richting waarin de grootste partijen bewegen.
9. Freshness is sterk in cijfers en zwak in machine-leesbaarheid. Bijna iedereen heeft actuele content, gemiddeld 7,8, maar een machine-leesbare dateModified ontbreekt structureel. Een datum die alleen in de lopende tekst staat, telt niet voor een model.
10. De grootste spreiding binnen een branche zit in toegang, niet in content. Supermarkten lopen van Jumbo op 86 tot PLUS op 54, een gat van 32 punten tussen vijf vergelijkbare bedrijven. Dat verschil zit niet in contentkwaliteit maar in toegang: bij PLUS komt de commerciële kern zonder JavaScript niet binnen. Precies prijs en assortiment, waar de koopvraag over gaat, is dan onleesbaar voor een model.

De aanbevelingslaag: wat vijf AI-modellen spontaan noemen

Naast de technische score heb ik gemeten wat er feitelijk uitkomt. Per branche stelde ik 3 koopvragen zonder merknaam, bijvoorbeeld “Welke supermarkt is het goedkoopst voor de wekelijkse boodschappen?”, aan vijf modellen: GPT-5.5 van OpenAI, Claude Sonnet 5 van Anthropic, Gemini 3.5 Flash van Google, Grok 4.3 van xAI en Sonar van Perplexity. Dat zijn 15 tests per merk, 1200 in totaal, uitgevoerd in juli 2026. Per test noteerde ik of het merk genoemd werd, en bewaarde ik het volledige antwoord zodat je elke cel zelf kunt nakijken.

Het gemiddelde merk wordt in 37,4% van de tests genoemd. 9 merken worden door geen enkel model genoemd: Channable, Dental Clinics, Feenstra, FysioHolland, Gemeente Amsterdam, Mijndomein, Parnassia, Rijksoverheid.nl en Searchlab. Albert Heijn en Odido staan bovenaan met 100%, gevolgd door KPN met 93%.

Aanbeveling per branche

Telecom en Supermarkten delen de kop met 70,7% en 69,3%. Dat verschil is één test van de 75, dus ik lees dat als een gedeelde eerste plaats en niet als een winnaar. Zorg & gezondheid staat onderaan met 13,3%. Marketing & SEO-bureaus komen niet verder dan 30,7%, terwijl dat de branche is die AI-vindbaarheid verkoopt. Ik reken mijzelf daar nadrukkelijk toe: dit is geen verwijt aan anderen, het is de stand van de eigen sector.

Techniek voorspelt aanbeveling niet, en dat nuanceert mijn eigen these

Dit is de bevinding die ik het liefst anders had gezien. Ik heb de technische GEO-score van alle 80 merken afgezet tegen hun aanbevelingspercentage. Een hogere technische score gaat in deze dataset niet samen met vaker genoemd worden. Dat zie je aan beide uiteinden van de ranglijst tegelijk:

• Goede doelen is technisch de beste branche (86,6) en wordt in 28,0% van de koopvragen genoemd, ruim onder het gemiddelde van 37,4%.
• Beide technisch laagste branches worden bovengemiddeld aanbevolen. Supermarkten staat technisch op plek 15 van 16 (68,3) en haalt 69,3%. Media & nieuws is de technische bodem (61,0) en haalt 44,0%. Allebei boven 37,4%.

Die bodem is bovendien een bewuste keuze. Media & nieuws staat onderaan doordat vier van de vijf titels AI-crawlers bewust buitensluiten: De Telegraaf, NOS, NU.nl en RTL Nieuws zakken allemaal naar 54, terwijl Tweakers in dezelfde branche 89 scoort. Een hele branche kiest ervoor slecht leesbaar te zijn voor AI, en wordt alsnog vaker aanbevolen dan gemiddeld.

Twee merken laten hetzelfde zien op merkniveau:

Mijn lezing hiervan. Op generieke merkvragen lijkt bekendheid zwaarder te wegen dan techniek. Een model dat “welke supermarkt is het goedkoopst” beantwoordt, put uit wat het tijdens training over Albert Heijn heeft gelezen; de actuele pagina's blijven daarbij buiten beeld. Voor dat type vraag is GEO optimalisatie grotendeels machteloos, en dat spreekt de belofte van mijn eigen vakgebied deels tegen.

Wat dit praktisch betekent: als je merk landelijk bekend is, koop je met GEO optimalisatie weinig extra zichtbaarheid op merkvragen. Als je merk dat niet is, is de bekendheidsroute voor jou sowieso dicht en is de techniek de enige route die je zelf in de hand hebt. Dat maakt GEO optimalisatie juist relevanter naarmate je merk kleiner is.

Scores per branche

Goede doelen scoren technisch het hoogst met gemiddeld 86,6. Media & nieuws staat technisch onderaan met 61,0, en Supermarkten staat daar net boven met 68,3. De rechterkolom laat zien hoe los techniek en aanbeveling van elkaar staan: precies die twee laagste branches op techniek worden allebei bovengemiddeld aanbevolen, terwijl de technische koploper juist onder het gemiddelde van 37,4% blijft.

De methodiek in het kort

Elk merk kreeg tien scores van 0 tot 10, gewogen tot een totaal op 100. Ik lees per merk robots.txt, haal de ruwe HTML op met browser-headers en beoordeel de inhoud op de gerenderde pagina. Schema controleer ik in de ruwe HTML, de externe aanwezigheid verifieer ik los van de site zelf. De ankers zijn streng: een 9 of 10 is uitzonderlijk. Open staan voor AI-crawlers levert een 8, geen 10, want dat is de norm en geen prestatie.

De aftopping op 54. Twee situaties toppen de eindscore af op 54. De eerste is een site die vrijwel alle AI-crawlers blokkeert in robots.txt: De Telegraaf, NOS, NU.nl en RTL Nieuws. De tweede is een site waarvan de kern niet in de server-side HTML staat en dus zonder JavaScript leeg binnenkomt: PLUS. In beide gevallen is de feitelijke vindbaarheid via die route bijna nul, hoe goed de content ook is. Dat is een beleidskeuze in mijn meetlat, geen technisch oordeel. De eerste is met één regel in robots.txt terug te draaien, de tweede kost een renderingsingreep. Op de kaarten staat daarom ook de content-gereedheid zonder aftopping.

Twee metingen scheiden. Een 403 vanaf mijn eigen IP is geen bewijs dat een site AI-crawlers blokkeert, en een mislukte fetch is geen bewijs dat er geen content is. Die twee door elkaar halen kostte deze benchmark eerder vier scores, en is de reden dat crawler-toegang, server-side HTML en inhoud nu uit drie verschillende bronnen komen in plaats van uit één mislukte poging.

Bandindeling. 85 en hoger is koploper, 70 tot 84 sterk, 55 tot 69 op weg, 40 tot 54 op belangrijke punten onvindbaar, onder 40 vrijwel onzichtbaar.

Wat dit betekent voor jouw GEO optimalisatie

Drie hefbomen komen uit de data naar voren, op volgorde van rendement voor een merk dat geen landelijke bekendheid heeft.

1. Zet de deur open en houd hem open. Controleer robots.txt op OAI-SearchBot, PerplexityBot, Google-Extended en ClaudeBot, en controleer of je WAF ze niet alsnog met een 403 wegstuurt. Dit is binair: aan of uit. 4 van de 80 merken verliezen hier alles, en bij alle vier is dat een bewuste keuze.
2. Zet het antwoord in de eerste zin. Het laagst scorende inhoudelijke criterium, en tegelijk het goedkoopst te repareren. Voeg de feitenzin toe boven je merkclaim in plaats van die te vervangen, dan kost het je geen conversie.
3. Bouw je entiteit buiten je eigen site. Zonder Wikipedia is 7 het plafond op het zwaarst wegende vertrouwenscriterium. Een Wikidata-item, consistente bedrijfsgegevens en vermeldingen op plekken die modellen sampelen, zijn in weken te leggen.

Verwacht hier geen omzetsprong van. Meer AI-zichtbaarheid levert incrementeel verkeer op uit een kanaal dat vandaag nog klein is en snel groeit. De winst zit in vroeg aanwezig zijn in een kanaal waar je concurrent nog niet op stuurt, niet in een verdubbeling van je omzet.

Het volledige rapport en je eigen score

De pagina hierboven bevat de volledige ranglijst en de conclusies. Het rapport gaat per merk dieper: 120 pagina's met een rapportkaart per merk, 16 branche-analyses en de volledige scorecards.

Verder lezen

Deze pagina is de landelijke meting over 16 branches. Twee artikelen gaan dieper op webshops in, waar de commerciële kern het vaakst onleesbaar blijkt.

• GEO voor webshops: het playbook in drie lagen, van crawl-toegang naar citatie naar meetbaar verkeer. Prescriptief, waar deze pagina beschrijvend is.
• AI-vindbaarheid van webshops: een diagnose van drie verlichtingsshops, met de bot-shell als rode draad.
• Webshop SEO: de klassieke basis waar GEO op voortbouwt.
• AI marketing voor MKB: waar AI-vindbaarheid in het bredere marketingbeeld past.

Veelgestelde vragen over GEO optimalisatie

Wat is het verschil tussen SEO en GEO optimalisatie?

SEO stuurt op een positie in de zoekresultaten, GEO optimalisatie stuurt op genoemd worden in een gegenereerd antwoord. De basis overlapt grotendeels: crawl-toegang, server-side rendering en een schone koppenstructuur tellen voor allebei. GEO stelt drie extra eisen die SEO niet afdwingt: het antwoord in de eerste zin, een bevestigde entiteit buiten je eigen site, en expliciete toegang voor AI-crawlers.

Helpt schema-markup voor AI-citaties?

Niet aantoonbaar. Gestructureerde data is het laagst scorende criterium in dit onderzoek, en dat gaat niet samen met lagere AI-zichtbaarheid. Zet schema in voor rich results en de knowledge graph. De uitzondering is e-commerce: een Product- en Offer-feed opent wel de shopping-route naar AI.

Moet ik AI-bots toelaten of blokkeren in robots.txt?

Dat hangt af van je verdienmodel. Blokkeren is verdedigbaar als je content zelf het product is, zoals bij nieuwsuitgevers die over licenties onderhandelen. NOS, NU.nl, RTL Nieuws en De Telegraaf doen dat bewust, en worden alsnog bovengemiddeld aanbevolen. Verkoop je iets anders dan je content, dan kost blokkeren je zichtbaarheid zonder dat er iets tegenover staat. Let ook op je WAF: die kan AI-bots weren terwijl je robots.txt openstaat.

Hoe kan een merk met een lage score toch vaak worden aanbevolen?

Omdat modellen op merkvragen uit hun trainingsdata putten en niet uit jouw pagina. Albert Heijn scoort 71 en wordt in 100% van de tests genoemd. Die bekendheid is over decennia opgebouwd en niet met techniek in te halen. Voor merken zonder die bekendheid is de techniek juist de enige route die ze zelf in de hand hebben.

Waarom vijf AI-modellen en niet vier?

Omdat vijf de vastgelegde huisstandaard is: GPT-5.5, Claude Sonnet 5, Gemini 3.5 Flash, Grok 4.3 en Sonar. Die set wordt per kwartaal herzien, los van welk onderzoek er loopt. Een panel per meting samenstellen maakt de uitkomst afhankelijk van de keuze, en dat is precies wat een benchmark niet moet doen.

Hoe vaak wordt dit onderzoek herhaald?

Jaarlijks, met dezelfde tien criteria en dezelfde 16 branches, zodat de scores over de jaren vergelijkbaar blijven. De technische meting is van juni 2026, de aanbevelingslaag van juli 2026.

Kan ik mijn eigen score laten meten?

Ja. Ik draai dezelfde methodiek op jouw site en lever je score op 100, de drie grootste knelpunten en de volgorde waarin je ze aanpakt. Vraag een GEO-scan aan via het formulier op deze pagina.

De volgende stap

De mediaan van 80 grote Nederlandse merken is 76 van 100, en niemand haalt boven de 91. Het veld ligt dicht op elkaar, de drie hefbomen zijn bekend, en de meeste sites verliezen punten op dingen die in weken te repareren zijn. Wil je weten waar jouw site staat en wat de eerste drie ingrepen zijn, vraag dan een GEO-scan aan.